Cursus Erfgoed in het bosbeheer 2026
Cultuurhistorische elementen zijn een bron van informatie over de ontstaansgeschiedenis van het bos en landschap. Ze geven een eigen identiteit aan een regio. Immers, veel cultuurhistorische elementen komen alleen voor in een bepaalde streek. Bovendien kunnen de elementen bijdragen aan de biodiversiteit en een stimulans zijn voor de ontwikkeling van bijzondere flora en fauna. Denk bijvoorbeeld aan zeldzame mossen in oud essenhakhout.
Cultuurhistorische resten zijn vaak erg kwetsbaar en kunnen soms alleen met de inzet van moderne technieken opgespoord worden. Diverse soorten wallen bestaan bijvoorbeeld slechts uit subtiele verhogingen in het bos. Zelfs grafheuvels vallen niet altijd direct op. Ook kuilen waar klapperstenen, leem of zand werd gewonnen en resten van schuttersputjes of loopgraven zijn kwetsbaar en niet altijd gemakkelijk terug te vinden. Bij de houtoogst wordt dit cultuurgoed al snel over het hoofd gezien en daarmee gaat het ongewild verloren.
In de tweedaagse cursus ‘Erfgoed in het bosbeheer’ staat het herkennen en in kaart brengen van cultuurhistorische relicten centraal. Maar óók het beheer en het behoud van de karakteristieke resten. Immers: het herkennen, beschrijven en in kaart brengen van dit erfgoed is nodig om verantwoord om te kunnen gaan met de geschiedenis van het bos.
De cursus geeft antwoord op tal van vragen, zoals: wat zijn cultuurhistorische elementen?, welke typen elementen kun je tegenkomen in het bos, hoe breng je de aangetroffen elementen in kaart, welke bronnen zijn hiervoor beschikbaar, hoe behoud en versterk je elementen?, welke richtlijnen voor cultuurhistorisch beleid zijn beschikbaar? Maar ook: hoe kan cultuurhistorie een belangrijke aanvulling zijn voor biodiversiteit, bosbeheer, educatie en toerisme? We belichten kort de omgang met archeologische resten in het bosbeheer.
Deelnemers gaan ook zelf aan de slag. Zo oefenen we tijdens de cursus met het gebruik van kaartmateriaal. Daarnaast wordt na afloop van dag 1 een huiswerkopdracht meegegeven en besproken op dag 2. Hierbij is het de bedoeling om in het eigen (werk)gebied de cultuurhistorische elementen te inventariseren aan de hand van kaarten en in het veld.
Deze cursusdag vraagt geen specifieke voorkennis. Meer informatie kan gevonden worden in het rapport Erfgoed in het bosbeheer – handleiding voor het integreren van erfgoedwaarden in het beheer (Probos, 2019).
De cursus 'Erfgoed in het bosbeheer' is geaccrediteerd door de Vereniging van Rentmeesters (NVR). Deelname aan de cursus levert rentmeesters 8 studiepunten op.
